Cena Tsiprani

Δεν νομίζω να υπάρχει μεγαλύτερη χαρά στον κόσμο απο αυτή του αμαθούς όταν διαφημίζει την υποτιθέμενη γνώση του. Μας το έχει πεί άλλως τε και ο λογοτέχνης Ζ. Παπαντωνίου στο πασίγνωστο ποίημα του "Ο παπαγάλος". Ο συμπαθής, εν τη αγνοία του, πρωθυπουργός της κοκκινόμαυρης κυβέρνησης μας ομοιάζει σε αυτό με το πολύχρωμο πτηνό. Έμαθε λατινικά και το διατυμπανίζει παντού με την μοναδική φράση που ξέρει: Pacta sunt servanda!

Θα μου πείτε αυτό δεν είναι για γέλια, μάλλον για κλάματα είναι. Όντως, όσοι είχαν την τύχη να υποστούν την σχολική εκπαίδευση πρίν απο τα ολέθρια χρόνια του ΠΑΣΟΚ και των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων της μεταπολίτευσης, όσοι μελέτησαν την Ελληνική γλώσσα και ιστορία, όσοι διδάχθηκαν λειτουργική και κατήχηση αντί για "Ολυμπιακή Παιδεία", δικαιούνται να θλίβονται με την αγραμματοσύνη του πολιτικού μας κόσμου, ιδίως της αριστερής πλευράς του.

Οι σκέψεις αυτές όμως είναι μαύρες και δεν ταιριάζουν με το κλίμα της εποχής. Μέρες που είναι χρειαζόμαστε και λίγη αισιοδοξία έστω και με την μορφή της σάτιρας. Αν συμφωνείτε δεν είστε μόνοι. Φαίνεται ότι αρκετούς αιώνες πρίν ο Πάπας Ιωάννης ο 8ος ένιωθε παρόμοια και ανέθεσε στον Ιωάννη τον Διάκονο να συγγράψει μια Βιβλική παρωδία, που ψευδώς απεδόθη στον Άγιο Κυπριανό (πρακτική πολύ συνηθισμένη τότε) εξ'ού και το όνομα αυτής: Cena Cypriani!

Η Cena (ή Coena κατ' άλλους) περιγράφει την γαμήλια δεξίωση του Βασιλιά Ιωήλ στην Κανά της Γαλιλαίας στην οποία είναι κεκλημένοι γνωστά πρόσωπα της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης. Η διήγηση παρουσιάζει κάθε ένα πρόσωπο με ένα σχόλιο, ενίοτε αιχμηρό, και στο τέλος καταλήγει με την επιστροφή των καλεσμένων σπίτι τους.

Αυτό το γνωστό περισσότερο στους ειδικούς κείμενο επανήλθε στην προσοχή του ευρέως κοινού χάρη στην αναφορά που κάνει ο Umberto Eco στον λογοτεχνικό του άθλο, "Το 'Ονομα του Ρόδου". Εκεί ένα σχετικό όνειρο το οποίο βλέπει ο δόκιμος μοναχός Ατσόν του Μέλκ, εμπνέει τον πρωταγωνιστή για να λύσει το αίνιγμα του έργου.

Οι συνεχείς αναφορές του πρωθυπουργού στα Λατινικά, η ηχητική συγγένεια του επιθέτου του με το φερόμενο συγγραφέα και πάνω απο όλα η παρωδιακή φύση της κυβέρνησης μας, έφερε στο υποσυνειδητο μου, προνομικακό χώρο δράσης του ονείρου όπως και στην περίπτωση του Ατσόν, την δική μου εκδοχή της Cena, την Cena Tsiprani! Επειδή δε, για εμάς τους ΠΑΣΟΚΟανατραφείς η μόνη σχέση με τα Λατινικά είναι τα ρητά του Τριπόδη απο τον Asterix, στη δική μου Cena η παρέλαση των χαρακτήρων θα είναι οι χαρακτήρες απο το θρυλικό comic. Έχουμε και λέμε λοιπόν:

• Baba, ο θηριώδης νέγρος τυμπανιστής που δίνει το ρυθμό στο πειρατικό και προειδοποιεί για τους επερχόμενους Γαλάτες. Τον ρόλο του διεκδικεί ο κατά δήλωση του πρωθυπουργού "μπούλης" υπουργός Εθνικής Άμυνας. Τεραστίων διαστάσεων, στρέφει την κυβέρνηση εκεί που θέλει και προειδοποιεί για τον κίνδυνο των Τούρκων.
• Τριπόδης, ο γηραιός πειρατής αποτελεί την συνείδηση του κλάδου. Δεν κάνει τίποτα, αλλά σχολιάζει με τραγικά πραγματιστική ειρωνία τα χάλια του πειρατικού με εύστοχα Λατινικά ρητά. Ως πρός το πρώτο σκέλος της αδρανείας εκφράζεται απο τον αντιπρόεδρο Γ. Δραγασάκη, ενώ τα ρητά παραπέμπουν στον υφ. Παιδείας Κ. Ζουράρι. Το θλιμμένο και μοιραίο βλέμμα παραπέμπει όμως μάλλον προς τον υπουργό Οικονομικών Ε. Τσακαλώτο.
• Μαθουσαλίξ, υπέργηρος κάτοικος του Γαλατικού χωριού. Αποτελεί τον μόνο αντιπρόσωπο της προηγούμενης γενιάς του χωριού. Η μορφή του παραπέμπει στον υπουργό Επικρατείας Α. Φλαμπουράρη, μέντορα του πρωθυπουργού και υπεύθυνο για θέματα καθημερινότητας του πολίτη.
• 'Αρτιφις, Μηχανορράφος αρχιτέκτων έχει σκοπό να σαμποτάρει ένα μεγάλο τεχνικό έργο ενθαρρύνοντας τους εργαζομένους σε απεργία και καθυστερόντας την παράδοση των υλικών, πράξεις δηλαδή που παραπέμπουν στους συγχρόνους συνδικαλιστές. Ο ρόλος πάει δικαιωματικά στον υπουργό Υποδομών κ. Χ. Σπίρτζη, πρώην πρόεδρο του ΤΕΕ, αν και θυμίζει επίσης τον πρώην υπουργό Περιβάλλοντος κ. Π. Σκουρλέτη.
• Επιδημαίς, οπαδός του πλέον "ανθρωποβόρου" οικονομικού φιλελευθερισμού της ελεύθερης αγοράς, μπορεί να πουλάει ανθρώπους με ένα γεμάτο χαμόγελο στο πρόσωπο. Διαστρέφει την γλώσσα ονομάζοντας τους ερέτες στην γαλέρα του τουρίστες. Ο πρώην υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Σταθάκης θα μπορούσε να ενσαρκώσει τον ρόλο πειστικότατα λόγω φωνής και μόνιμου χαμογέλου. 
• Βιτριολίξ, ο μαίτρ της διχόνοιας με το πρόσωπο σαν ρέγγα, περπατάει και μυρίζει γύρω του ψαρίλα. Φτάνει απλά να παρουσιασθεί και ξεσπά τσακωμός. Φροντίζει πάντα να είναι δίπλα στην εξουσία. Θυμίζει προφανώς τον υπουργό Ενημέρωσης (!!!) Ν. Παππά ο οποίος ανοιγοκλείνει τηλεοπτικούς σταθμούς κατα το δοκούν, αγνοεί αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και απειλεί βουλευτές μέσα στο κοινοβούλιο. 
• Γράκχους Βαρεμάριους,, ο βαριεστημένος έπαρχος της Λουτέτιας που μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ φαγοποτίου και λαθρεμπορίου χρυσών δρεπανιών. Η ανία είναι μόνιμα ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του. Φυσιογνωμικά παραπέμπει στον πρώην υπουργό Εργασίας κ. Γ. Κατρούγκαλο. Ο τελευταίος φαίνεται για να σπάσει την ανία του κατέφευγε σε ανοικές δηλώσεις ενημερώνοντας μας π.χ. ότι είναι "ταξικός αποστάτης"  (!!!)  
• Μονολιθίκ, ο αρχηγός του Γοτθικού αποσπάσματος που εστάλη για να απαγάγει τον Πανοραμίξ. Πολύ αγριάδα αλλά στο τέλος τζίφος. Κλασικός αν. υπουργός Υγείας κ. Π. Πολάκης.

Εδώ αγαπητοί μου αναγνώστες τελείωσε η δική μου Cena και όπως στην πρωτότυπη, η εύχη μου για το 2017 είναι οι πρωταγωνιστές της να επιστρέψουν στο τέλος σπίτι τους. Οι πειρατές του Αστερίξ το είχαν ήδη καταλάβει όταν βούλιαξαν το καράβι τους για να περισώσουν την τιμή τους λέγοντας προφητικά "Να το βουλιάξουμε μόνοι μας. Το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο και θα γλιτώσουμε και μερικές φάπες". Καλή χρονιά λοιπόν και αν αυτά που διαβάσατε δεν έχουν και πολύ νόημα, Tsipra sunt, non leguntur! ;)

50 χρόνια μνημόνιο!

Νομίζω πρέπει να το ομολογήσουμε. Ο τίτλος αν και παράδοξος δεν ακούγεται απίθανος. Με τα χάλια που έχουμε τα μνημόνια μπορεί να μας ταλαιπωρούν μέχρι το έτος 2066! Μια προσεκτική ανάγνωση όμως θα έπρεπε να πονηρεύσει τον αναγνώστη: ο αριθμός 50 αναφέρεται σε πραγματικό γεγονός το οποίο συνέβη ακριβώς 50 χρόνια πριν, ήτοι το 1966.

Στο πολιτικό λεξιλόγιο της χώρας πρίν απο την έναρξη της "Οδύσσειας" του ΓΑΠ, η λέξη "μνημόνιο" αναφερόταν στην συμφωνία μεταξύ του Βασιλέως Κωνσταντίνου, του αρχηγού της Ένωσεως Κέντρου Γεωργίου Παπανδρέου και του αρχηγού της συντηρητικής ΕΡΕ Παναγιώτη Κανελλοπούλου για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, της κυβέρνησης Παρασκευοπούλου, και την έξοδο απο την θεσμική κρίση στην οποία είχε περιέλθει η χώρα μετά τα Ιουλιανά του 1965.

Η κυβέρνηση έτυχε ψήφου εμπιστοσύνης παρά τις αρχικές αντιδράσεις της "αριστερής" πλευράς της ΕΚ υπό την ηγεσία του Α. Παπανδρέου, αλλά τελικά κατέρευσε όταν η δικαιοσύνη απεφάσισε την διεξαγωγή έρευνας για την εμπλοκή του τελευταίου στην παράνομη οργάνωση "ΑΣΠΙΔΑ" και τα πατρικά αισθήματα του κυβερνητικού εταίρου Γ. Παπανδρέου επεκράτησαν των πολιτικών.

Δεν είναι σκοπός του άρθρου να κάνει μάθημα ιστορίας, αλλά δεν πρέπει να μας διαφύγουν κάποιες επιπλέον αναλογίες, πέραν της λεκτικής, μεταξύ της εποχής του μνημονίου του '66 με την εποχή του μνημονίου της εθνικής κατρακύλας:

• η κατά το μάλλον ή ήττον έλλειψη πολιτικής συννενόησης μεταξύ των κομμάτων και η επικράτηση ακραίων απόψεων.
• η εμφάνιση και η ανοχή φαινομένων παρανομίας και ομαδικής βίας π.χ. η πυρπόληση των γραφείων του ΔΟΛ απο το μαινόμενο πλήθος των κατα τεκμήριο νεαρών οπαδών της ΕΚ και της νεολαίας "Λαμπράκη".
• η πλήρης απώλεια σεβασμού προς την πολιτική τάξη εν μέσω κατηγοριών περι διαφθοράς.

Η συνέχεια είναι γνωστή όπως και οι εθνικές τραγωδίες που επηκολούθησαν.

Τι σχέση μπορούν να έχουν όλα αυτά με την σημερινή πραγματικότητα; Η πλειοψηφία του κόσμου της "δεξιάς" και του "κέντρου" προσπαθώντας να επιμερίσει τις ευθύνες για τις εξελίξεις που μας οδήγησαν στο σύγχρονο μνημόνιο συγκλίνει στο μοιραίο πρόσωπο του Α. Παπανδρέου και της διακυβέρνησης της "Αλλαγής" που ανέλαβε απο το 1981 και μετά : σπάταλη διαχείριση, προβολή ενός ευδαιμονιστικού προτύπου ζωής και υπεράσπιση ενός απάτριδος τοπικισμού εις αντικατάσταση του υγιούς εθνικισμού συγκροτούν το τρίπτυχο της καταστροφής.

Η προηγούμενη διαπίστωση δεν στερείται βάσεως αλλά νομίζω ότι δεν επαρκεί για να εξηγήσει πλήρως το φαινόμενο. Η διαλυτική επίδραση του συστήματος ΠΑΣΟΚ στην κοινωνία δεν αμφισβητείται αλλά πως να εξηγήσει κανείς την επί σχεδόν 20ετία υπερψήφιση του απο τον Ελληνικό λαό; Αποτελεί λογική συνεπαγωγή ότι η διαδικασία εκφυλισμού του Ελληνικού λαού είχε προηγηθεί και η ΠΑΣΟΚική εποχή υπήρξε απλώς ένα ακόμα στάδιο αυτής.

Υποστηρίζω ότι η διαδικασία αυτή ξεκίνησε στα πεζοδρόμια της Αθήνας την εποχή των διαδηλώσεων εναντίον του μνημονίου του 1966 και διαχρονικός φορέας της ήταν η παράταξη της κεντροαριστεράς. Εκεί που de facto συγκροτήθηκε για πρώτη φορά απο τους αριστερόστροφους νεολαίους της ΕΚ και τους κεκαλυμμένους κομμουνιστές των Λαμπράκηδων υπο την πολιτική πατρωνία του Α. Παπανδρέου. Η διαχρονική συνέχεια της κεντροαριστεράς δε, παρά τον κατά καιρούς κομματκό της κατακερματισμό, αποδεικνεύεται ασφαλέστατα απο την μαζική μετανάστευση του λεγομένου "σκληρού πυρήνα" του ΠΑΣΟΚ στον κυβερνητικό Σύριζα.

Υποστηρίζω λοιπόν ότι η ανερμάτιστη διαχείριση της δεκαετίας του 1980 έχει τις ιδεολογικές της ρίζες στις κρατικίστικες αναδιανεμητικές δοξασίες της οικονομικής σκέψης του Α. Παπανδρέου, το ευδαιμονιστικό πρότυπο ζωής στην υλιστική ιδεολογία της κομμουνιστικής φράξιας των Λαμπράκηδων και ο άπατρις τοπικισμός στην λαικίστικη αντίδραση για τους μέχρι τότε χειρισμούς του Κυπριακού.

Ο Wittgenstein έλεγε ότι το να ασχολείται κανείς με τη φιλοσοφία συνίσταται σε τρία στάδια : αρχικά πρέπει να καταλάβει την κρατούσα άποψη και να αισθανθεί άνετα μαζί της, μετά πρέπει να την αμφισβητήσει σε σημείο που να του γίνει αφόρητη και τελικά πρέπει να σκεφτεί τόσο πολύ ώστε να ξανακαταλήξει στην αρχική άποψη. Η ανάλυση μου έδειξε ότι η ετυμηγορία της Ιστορίας ήταν σωστή, ο Α. Παπανδρέου υπήρξε ολετήρας αλλά η χρονική έκταση των ευθυνών του είναι περισσότερο εκτεταμένη απο ότι νομίζεται. Η παράταξη της κεντροαριστεράς λοιπόν στην Ελλάδα μας έφερε μέσα σε 50 χρόνια απο το ένα μνημόνιο στο άλλο. Απομένει στον Ελληνικό λαό να την διαλύσει πολιτικά πριν αυτή καταδικάσει την Ελλάδα σε διηνεκές μνημόνιο.

Επετειακά

Πότε πρωτο-εορτάστηκε η 28η Οκτωβρίου ως επίσημη αργία δεν γνωρίζω. Είμαι όμως περίεργος για το πως. Τί ύφος να είχαν οι πανηγυρικοί την εποχή που οι ήρωες που έγραψαν ιστορία στα βουνά της Ηπείρου ήταν ακόμα νέοι; Ακούστηκαν κενές ρητορείες και υπερβολές ή το νόημα διατηρήθηκε στο ακέραιο; Υποθετικές ερωτήσεις θα μου πείτε. Σήμερα μας έχουν εξαντλήσει τα ζέοντα προβλήματα της καθημερινότητας και συντριβόμαστε στην τύρβη του δημοσιονομικού μας αδιεξόδου. Που να βρεθεί καιρός να διαπιστώσουμε ότι ο σύγχρονος εορτασμός της επετείου έχει πλήρως αλλοτριωθεί;

Σχολικές παρελάσεις με ενδυματολογικό κώδικα νυκτερινού κέντρου, αναφορές σε κατοπινά γεγονότα και ένας ηττοπαθής τονισμός των δραμάτων που επηκολούθησαν αποπροσανατολίζουν τον εορτασμό. Η τραγωδία της κατοχής, οι ηρωισμοί της Αντίστασης και το δράμα του διωγμού των Εβραίων είναι όλα γεγονότα αληθή και αξιομνημόνευτα αλλά όχι αυτή την ημέρα. Η μάχη της Κρήτης, ο Γοργοπόταμος, το Ελ Αλαμέιν και ο Βελουχιώτης με τον Ζέρβα, αν αυτό είναι το όνομα που περιμένετε να ακούσετε, δεν έχουν θέση σε αυτή την επέτειο.

Η επέτειος του ΟΧΙ είνα επέτειος νίκης. Γιορτάζουμε το θρίαμβο των Ελλήνων της εποχής απέναντι στα Ιταλικά στρατεύματα και την, έστω και προσωρινή, απελευθέρωση παμπάλαιων κοιτίδων του Ελληνισμού στη Βόρειο Ήπειρο.
Στις 28 Οκτωβρίου θυμόμαστε το Αργυρόκαστρο, την Κορυτσά, το Τεπελένι, τους Αγίους Σαράντα, το ύψωμα 731 και την Κλεισούρα. Τιμούμε τον Γεώργιο Β', τον Μεταξά, τον Παπάγο, τον Κατσιμήτρο, τον Διάκο, τον Μητραλέξη και τους άλλους πρωταγωνιστές της εποχής. Όλα τα άλλα είναι εκ του πονηρού.

Σε μερικούς αυτά ίσως ακούγονται ως λεπτομέρειες όμως οι νεο-Έλληνες πρέπει να μάθουν ότι οι λεπτομέρειες κάνουν την διαφορά. Σήμερα δίνουμε τον υπέρτατο αγώνα για την διατήρηση του Ελληνισμού. Η δημογραφική απίσχνανση, η γεωστρατηγική υποβάθμιση και ο οικονομικός μαρασμός απειλούν να εξαλείψουν τους Έλληνες ως ιστορικό υποκείμενο. Αγώνας χωρίς αγωνιστικό φρόνημα δεν νοείται. Το δε αγωνιστικό φρόνημα δεν καλλιεργείται με την ανάμνηση των παλαιών ηττών. Καλλιεργείται με την προβολή των νικηφόρων προτύπων του παρελθόντος όσο και αν αυτά ερεθίζουν κάποιους.

Η Αριστερά κυρίως στην Ελλάδα και κάποιοι όψιμοι συνοδοιπόροι της εξακολουθούν να υποσκάπτουν τα θεμέλια στα οποία η Ιστορία έστησε το βάθρο της ηγεσίας της εποχής. Εσχάτη δε πλάνη η άποψη ότι αυτή απλώς υπήκουσε στα κελεύσματα των ξένων, Άγγλων, προστατών της και μόνο το αγωνιστικό πνεύμα του λαού εξησφάλισε τον θρίαμβο. Λησμόνησαν όμως να μας ενημερώσουν πως αφού το υποκείμενο του λαού έμεινε το ίδιο το αντίστοιχο "θαύμα" δεν συνέβη στην Κύπρο το 1974 και στα Ίμια το 1996. Φαίνεται ότι η επιλογή σωστών συμμάχων, η επίκαιρη έκφραση του λαικού αισθήματος και η οργάνωση του αγώνα είναι αρετές που δεν εκτιμώνται απο το αριστερό μέρος του πολιτικού φάσματος.

Τα παραπάνω δεν αποτελούν άλλη μια προσπάθεια για να "την πούμε" στην Αριστερά έτσι για να συνεχίζεται η διελκυστίνδα της πολιτικής αντιπαράθεσης.  Είναι απαραίτητες προυποθέσεις για να παραμένει ο εορτασμός της επετείου επίκαιρος και να μην εκπέσει στο φολκλορισμό. Κάθε 28 Οκτωβρίου η σκέψη μας δεν πρέπει μόνο να ατενίζει τα βουνά της Βορείου Ηπείρου και να κλείνει ηρωικά το γόνυ της ψυχής μας στους νεκρούς και τις σημαίες μας. Οφείλουμε επίσης να συνδέουμε τις ιστορικές συγκυρίες της επετείου με τις τρέχουσες προκλήσεις. Να ιεραρχούμε τις προτεραίοτητες και να αποφεύγουμε τις ανόητες υπερβολές.

Φρονώ ότι σε ένα σύγχρονο εορτασμό της επετείου πρέπει να προβάλλεται η αλήθεια ότι η τιμή που κερδήθηκε στα βουνά της Βορείου Ηπείρου έδωσε στην Ελλάδα το ηθικό έρισμα για να απελευθερώσει τα Δωδεκάνησα και τις παρακείμενες θαλάσσιες οδούς. Αυτή είναι η προίκα του έπους του '40. Πόσες "αντιστασιακές" πράξεις αποτιμώνται εξ' ίσου; Όποιος δε αποδέχεται τον παραπάνω ισχυρισμό οφείλει περαιτέρω να αναγνωρίσει ότι αν η 28 Οκτωβρίου είναι μια επέτειος άξια εορτασμού τότε τι να πεί κανείς για την "ορφανή" επέτειο των Βαλκανικών πολέμων; Τι θα είμαστε σήμερα χωρίς την Θεσσαλονίκη και το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου;
Ως πότε  λοιπόν θα εορτάζουμε το έλασσον και θα αγνοούμε το μείζον;

Κλείνω με μια ευχή, είθε να μην παρήλθε οριστικά η εποχή που η ιδωτική πρωτοβουλία των Ελλήνων κατάφερε να εξοπλίσει έναν Αβέρωφ και ο Κουντουριώτης του μέλλοντος να μπορεί να ξαναστείλει το ανάλογο για τα δεδομένα της εποχής μήνυμα :
Με την δύναμην του Θεού, τας ευχάς του Βασιλέως μας και εν ονόματι του Δικαίου, πλέω μεθ' ορμής ακαθέκτου και με την πεποίθησιν της νίκης εναντίον του εχθρού του Γένους

Να γίνει ένα σύνταγμα και ένα κακό σεφέρι

Η συλλογική μνήμη, σε αντίθεση με την προσωπική, δεν έχει την τάση να ωραιοποιεί τα γεγονότα. Οι συνταγματικές αλλαγές στην Ελλάδα αντί για γιορτές της δημοκρατίας έχουν καταγραφεί ως επαναστάσεις, "σεφέρια" κατά το κοινώς λεγόμενο και μάλιστα κακά. Το προτεινόμενο δημοψήφισμα για την τροποποίηση του Συντάγματος απο την κυβέρνηση Τσίπρα εμπίπτει σαφώς στην αυτή κατηγορία.

Εν μέσω της χειρότερης χρηματοοικονομική κρίσης που έχει γνωρίσει η χώρα μας μεταπολιτευτικά, η κυβέρνηση δια της εκπροσώπου της ανακοίνωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να εκτοξεύσει την προσφιλή της φωτοβολίδα, ήτοι να προκηρύξει δημοψήφισμα αυτή τη φορά με αντικείμενο την πολυσυζητημένη συνταγματική αναθεώρηση.

Δεν θέλει και μεγάλη φαντασία για να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι η αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία μάλλον εξετάζεται για να στρέψει το ενδιαφέρον του λαού απο τα πρωτοφανή για τη βαρβαρότητα τους οικονομικά μέτρα που ψηφίζει η κυβέρνηση. Η δε συγκυρία των 200 ετών απο την εθνική παλιγγενεσία που προτάθηκε ως χρονικός ορίζοντας φαντάζει ως, μια επιπλέον, αριστερής εμπνεύσεως κακόγουστη φάρσα για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις απο τις αλλεπάληλες εθνικές προσβολές που δεχόμαστε.

Η επαναλαμβανόμενη συζήτηση για την συνταγματική μεταρρύθμιση θα ήταν απλά βαρετή αν δεν ήταν επικίνδυνη. Θα λέγαμε ότι είναι βαρετή γιατί παρά τα προφανή οφέλη που μπορούν να προκύψουν απο ένα θεσμικό εκσυγχρονισμό όλοι καταλαβαίνουν ότι για τα τρέχοντα χάλια μας δεν φταίει το απηρχαιωμένο συνταγματικό πλαίσιο όπως υποστηρίζει εν χορώ η πολιτική μας τάξη. Λύσεις για να παρακαμφθούν τα συνταγματικά αδιέξοδα υπάρχουν, η διάθεση και η φαντασία λείπουν.

Η επικινδυνότητα απορρέει απο τη βασική διαπίστωση ότι το σύνταγμα είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα για να πειραματίζονται επ' αυτού ιδεοληπτικοί και μέτριοι. Αποτελεί παλαιά επιθυμία του κάθε λογής ριζοσπάστη να ξεθεμελιώσει όσα η κοινή εμπειρία απεκρυστάλλωσε στις θεμελιώδεις συνταγματικές επιταγές με σκοπό να ικανοποιήσει την αναθεωρητική του μανία. Αν παραμένετε αμετάπιστοι σκεφτείτε ότι οι εκ των πρωταγωνιστών του πολιτικού μας κατεστημένου κκ. Παυλόπουλος, Βενιζέλος και Λοβέρδος είναι ακαδημαικοί, ειδικοί επι του συνταγματικού δικαίου. Ποιός μπορεί καλόπιστα να υποστηρίξει ότι είναι προς το συμφέρον όλων μας η παρούσα γενιά πολιτικών να αναθεωρήσει το κανονιστικό πλαίσιο που θα διέπει τον πολιτικό μας βίο για τα επόμενα 30 τουλάχιστον χρόνια;

Μια ουσιαστική συζήτηση για το θέμα οφείλει να είναι εκτενέστατη και ξεφεύγει απο τα όρια του παρόντος άρθρου. Θα ήθελα όμως να επικεντρώσω το ενδιαφέρον στο κατά τη γνώμη μου πιο επίφοβο θύμα της προτεινόμενης αναθεώρησης: τις σχέσεις Εκκλησίας - Πολιτείας.

Θεωρώ ότι αυτό το τμήμα του θεσμικού πλαισίου είναι το πιο επίφοβο για αναθεώρηση επι τα χείρω γιατί στην παρούσα συγκυρία πρωταγωνιστούν δύο πολιτκές δυνάμεις με αντικληρικαλιστικές αγκυλώσεις, η ριζοσπαστική Αριστερά του κ. Τσίπρα και οι wannabe φιλελεύθεροι του κ. Μητσοτάκη. Δείγματα για τις προθέσεις τους έχουμε ήδη προγευθεί με την ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια.

Όπου υπαναχωρεί η γνώση και η τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία, αναφύεται η ανάγκη για εύκολα συνθήματα. Στην προκειμένη περίπτωση η "καραμέλα" που φοβάμαι θα μας πιπιλίσουν είναι ο χωρισμός Εκκλησίας και Κράτους, και αυτό στο όνομα του ανοίγματος της κοινωνίας μας και της προσαρμογής της στα δεδομένα της "πολυπόθυτης" πολυπολιτισμικότητας.

Δεν σκοπεύω να ανταπαντήσω με όρους προφανούς λογικής, τα ρητορικά ερωτήματα επαρκούν.  Κατα ποίον τρόπον είναι ενωμένο το Κράτος με την Εκκλησία για να χωρισθεί; Μήπως π.χ., ήταν η Ιεραρχία της Εκκλησίας που κατήργησε αναδρομικά τα επιδόματα των συντάξεων ή μήπως για την υποστολή της σημαίας στα Ίμια ευθύνεται η ...  Ιερά Μητρόπολη Δωδεκανήσων;

Θα μπορούσα, πιο σοβαροφανώς, να επιχειρήσω να αντικρούσω με αναφορές στην προσφορά της Εκκλησίας στον αγώνα του 1821 και άλλα μελοδραματικά επιπέδου ... φουστανέλλας. Παρά την ιστορική τεκμηρίωση των παραπάνω μου φαίνεται ότι υπάρχουν ακόμα ισχυρότερα, τολμώ να πώ ζωντανότερα, επιχειρήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν: η προσφορά της Ορθοδοξίας στην Ελλάδα είναι αποτυπωμένη στην γλώσσα.

Αν αναλογιστεί κανείς το νόημα που έχει στην Ελληνική γλώσσα η έκφραση "είναι αμαρτία" θα καταλάβει αμέσως τον υποστηρικτικό ρόλο έπαιξε και μπορεί να παίξει η Ορθοδοξία στην πορεία της νεο-Ελληνικής συνείδησης. Εκεί που άλλες θρησκείες και δόγματα ορίζουν την αμαρτία ως παρακοή σε, αυθαίρετους κάποιες φορές, κανόνες, η Ορθοδοξία πενθεί για τις αστοχίες της ζωής μας. Στην Ελλάδα αμαρτία είναι να πετάς το φαί, να βασανίζεις ζωντανά και να σκορπίζεις  το ταλέντο σου. Δεν γνωρίζω κανένα κανονιστικό κείμενο προιόν καμμιάς φιλελεύθερης ή μη ιδεολογίας που να απαγορεύει τα παραπάνω.

Λένε ότι οι στρατοί είναι προετοιμασμένοι για να πολεμίσουν τον προηγούμενο κάθε φορά πόλεμο. Νομίζω ότι το ίδιο ισχύει και για τα συντάγματα. Είναι αστείο εν έτει 2016 να φιλοδοξούμε να θεραπεύσουμε θεσμικά τα τραύματα άλλων κοινωνιών, άλλων εποχών. Τέλος στην ιστορία, σκοπό δηλαδή, αναγνωρίζει πρωτίστως η Χριστιανική θεώρηση της εξέλιξης του κόσμου. Θα ήταν αφόρητα μοναχικό οι Ελληνες του 21ου αιώνα να αποδεχτούν και μάλιστα θεσμικά ότι στην πορεία αυτή θα αρνηθούν την συνδρομή της μόνης δύναμης που αποδεδειγμένα αυτο-προσφέρεται θυσιαστικά για να ολοκληρωθεί αυτή η πορεία με, υπαρξιακή, επιτυχία.

Markers of Life

This post is personal. It is about a little quirk that makes my life different than yours. It falls among the details that your mother or your wife knows about you, like how you drink your coffee, with sugar or black, or which side of the bed you prefer better.

Those who are close to me, know that books play an important part in my life. I believe that if you are a genuine book lover, then the word ‘book’ in your subconscious should point to the printed version, never the e-book. A book to you should be only the one you can put under your pillow at night, hoping to inspire your dreams (without the risk of frying your brain.) Do that and you can claim to be among the ranks of the likes of Alexander the Great who used to do that with the Iliad.

If you accept the above premise then you will certainly find yourself very sympathetic to the following piece of paraphernalia: the book-marker. The goal of this post is to convince you that this secondary character in the play of your intellectual life can be a protagonist as well if looked at from the correct angle.

I think I like the analogy I gave previously, with markers being characters in an imaginary play so I will try to push it a bit further. Modern, experimental, theater tries to cross the line between the formal roles of the actor and the audience. The audience is invited to act and vice-versa. In that sense, in my endless need for markers for each book I read, I try to use little pieces of paper, usually tickets from movies I saw, or receipts from coffee places I frequent, as markers. Each book now gets its own dedicated marker, a special token for its memories. The nice thing is that like in the theater, the flow of information goes now both ways: the marker points to the memories from the book, and the book points back to the memories from that reading period of your life. Amazing, right?

I collect markers. Why? Because I find collecting stamps too boring (with all due respect to Lord Rutherford and his views on science.) Seriously, if you are like me the question should be reversed. Why would anyone not want to collect book-markers? Not only, they can be pieces of art in themselves. They are literally pointers to some of the best memories one has.

I hope that by now I have convinced you to appreciate the value of a book-marker that might fall into your hands but if everything else fails I think the pointer analogy is the most useful. Sir Isaac Newton thought of himself as a boy on the seashore gazing at the vast undiscovered ocean in front of him and rejoicing with his occasional discoveries. My discoveries compared to Newton’s are nothing more than sand on the surface of his shells, still, I regard myself too as another boy observing the same ocean and occasionally raising his hand to point to an interesting wave.

Most of these waves I caught in the pages of books and such amazing opportunities should be commemorated. A marker is the most appropriate way. So, if you ever find yourselves looking for a gift for me, a marker is one of your best options. After all, it is also one of the cheapest too :)

Salvator, σώσον selves

Αν ισχύει το "traduttore, traditore" για τους μεταφραστές τι μπορεί να πει κανείς για τους κινηματογραφικούς σκηνοθέτες; Θυμάμαι ακόμα τον παιδικό εαυτό μου καθηλωμένο σε κάποια αίθουσα προβολής να παρακολουθεί τρομαγμένος τα εγκλήματα που συνέβαιναν στο ομιχλώδες μεσαιωνικό ρωμαιοκαθολικό μοναστήρι της βορείου Ιταλίας στην κινηματογραφική μεταφορά του "Ονόματος του Ρόδου" του U. Eco. Η αποκρουστική μορφή του μοναχού Salvatore που επικοινωνούσε με τους γύρω του με σπασμένες φράσεις διετάραξε την παιδική μου φαντασία. Χρόνια αργότερα όταν για τις ανάγκες της γενικής μου μόρφωσης διάβασα το βιβλίο διαπίστωσα, με αρκετή αγαλλίαση μπορώ να πώ, ότι η τρομακτική μορφή του δεν ήταν τίποτα άλλο παρά προιόν της φαντασίας του σκηνοθέτη!

Ο χωριάτης-μοναχός Salvatore, δεν ήταν κάποια ενσάρκωση ενός Αποκαλυπτικού τέρατος αλλά μια αγράμματη μεσαιωνική ύπαρξη που στην προσπάθεια του να εκφρασθεί με σπασμένα Λατινικά και βαρβαρικά, ψέλλιζε εν αγνοία του τις πρώτες φράσεις μιας απο τις νέες εθνικές γλώσσες που ξεπηδούσαν με ορμή απο τα βάθη του σκότους μιας χιλιετίας.

Νομίζω ότι στην σημερινή νεο-Ελληνική πραγματικότητα βιώνουμε μια αντίστοιχη κατάσταση, αλλά απο την ανάποδη. Η Ελληνική γλώσσα έτσι όπως την ξέραμε πεθαίνει και δυστυχώς η νέα μας γλώσσα γεννιέται απο τους σύγχρονους γλωσσικούς Salvatore. Τα παραδείγματα αμέτρητα αλλά θα αναφέρω δύο που με ενοχλούν ιδιαίτερα: την υιοθεσία των αγγλικών -icities στα Ελληνικά με κορυφαία την "διαφορετικότητα", λες και δεν μας έφτανε η "διαφορά", και δεύτερον την εκδίωξη της λέξης "δραστηριότητα" προς όφελος της γραφειοκρατικής "δράση".

Συγκρίνετε το πώς ακούγεται η έκφραση "το δικαίωμα στην διαφορετικότητα" με την πλέον δόκιμη "το δικαίωμα στην διαφορά". Η πρώτη δεν μπορεί να είναι παρά η υπερβολική απαίτηση ενός εκκεντρικού να κάνει το καπρίτσιο του, η δεύτερη υποδηλώνει τον αυτονόητο σεβασμό που συνοδεύει κάθε ύπαρξη. Ακόμα χειρότερα όταν ακούει κανείς ότι "τα παιδιά του γ' δημοτικού σχολείου προέβησαν στις εξής δράσεις για το περιβάλλον" το μυαλό του πηγαίνει μάλλον σε ρομποτάκια που καθαρίζουν. Λείπει η παιδική ζωντάνεια που θα ξεπήδαγε με τη λέξη "δραστηριότητες¨.

Ας μην σπεύσουν τα πνεύματα αντιλογίας να αντιτείνουν ότι η γλώσσα είναι ένας ζωντανός οργανισμός άρα η εξέλιξη είναι ο φυσιολογικός κανόνας παρά η εξαίρεση. Όταν μια γλώσσα υιοθετεί άκριτα τα σχήματα και τους κώδικες μιας άλλης, τότε η πρώτη δαρβινικά θα εκλείψει. Απλά, δεν χρειάζεται. Αν δε, συλλογιστούμε ότι η γλώσσα καθορίζει πρωταρχικά την σκέψη, τότε προκύπτει νομοτελειακά το συμπέρασμα ότι αυτό που θα εξαφανιστεί θα είναι το ιστορικό υποκείμενο που θα εκφράζεται με αυτή τη γλώσσα, οι μελλοντικοί Έλληνες. Δεν θα έχουν τίποτα σημαντικό να προσφέρουν γιατί δεν θα μπορούν να σκεφτούν τίποτα σημαντικό να προσφέρουν.

Η προηγούμενη απαισιόδοξη διαπίστωση δεν είναι άλλη μια κραυγή του τύπου "συναγερμός, χανόμαστε", απότοκος της έντονης κρίσης που βιώνουμε σήμερα. Είναι πρωτίστως προιόν μιας ψυχρής ανάγνωσης της πραγματικότητας και μια προσπάθεια αυτή να ειδωθεί στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο: η ιστορία του Ελληνισμού δεν είναι μόνο μια σειρά θριάμβων, είναι και μια σειρά χαμένων ευκαιριών. Ιδιαίτερα για την Ελληνική γλώσσα που μετά το ιλιγγιώδες ύψος που έφτασε στην αρχαία εποχή έχασε δύο μεγάλες ευκαιρίες να καταστεί το όχημα που θα μας βοηθήσει να ξαναδημιουργήσουμε πολιτισμό που θα ενδιαφέρει στα επόμενα 1000 χρόνια.

Η πρώτη φορά ήταν στα χρόνια του Βυζαντίου όταν η λατρεία των Ελλήνων εκείνης της εποχής για την αρχαία γραμματεία δεν τους επέτρεψε να χειραφετηθούν αρκετά για να δημιουργήσουν αντιστοίχου επιπέδου κοσμική γραμματεία στην νεο-Ελληνική γλώσσα, ο κορυφαίος ιστορικός της εποχής S. Runciman είναι διαφωτιστικός σε αυτό το σημείο. Η δεύτερη φορά ήταν όταν το μόνο κομμάτι του Ελληνισμού που πρωτοπορούσε στην περίοδο των Νέων Χρόνων, η Βενετοκρατούμενη Κρήτη, έπεσε στα χέρια των βαρβάρων Τούρκων. Η αξία και το πνεύμα της πνευματικής δημιουργίας εκείνης της περιόδου, διαμέσου των Επτανήσων, ήταν αρκετή για να φωτίσει τον Ελληνισμό μέχρι τον ξεσηκωμό και τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας πριν δώσει τη θέση του στο νεο-κλασικιστικό ρεύμα.

Δικαιολογίες για την κατάσταση που έχει περιέλθει η γλώσσα μας δεν υπάρχουν. Δεν υπήρχαν ποτέ. Ακόμα περισσότερο δεν μας φταίει η τρέχουσα συγκυρία, διεθνής ή μη.
Η παγκοσμιοποίηση όσο έχει τα χαρακτηριστικά της απειλής, άλλο τόσο έχει και τα χαρακτηριστικά της ευκαιρίας, ιδίως όταν το "προιόν" μας είναι τόσο ισχυρό όσο μπορεί να είναι η Ελληνική γλώσσα. Δείτε π.χ. την ζήτηση για σειρές σε εθνικές γλώσσες απο τους αμερικανικούς κολοσσούς στον χώρο των ηλεκτρονικών μέσων.

Η δαιδαλώδης βιβλιοθήκη στο "Όνομα του Ρόδου" τελικά κάηκε ολοσχαιρώς. Μαζί της κατέρευσε και ο μεσαιωνικός κόσμος της με τους βιβλιοθηκαρίους και τα μίση τους. Ο καινούριος κόσμος των νέων εθνών και της τυπογραφίας έφτασε τη γνώση σε ακόμα μεγαλύτερες κορυφές αλλά έχασε για πάντα τη γοητεία του χειρογράφου. Σιγά-σιγά και αυτός υποχωρεί μπροστά στην επέλαση του κοσμοπολιτισμού και της ηλεκτρονικής εποχής με ισχυρό στοιχείο την ταχύτητα πρόσβασης στην πληροφορία σε βάρος της ποικιλίας του μέσου που αυτή διαβάζεται.

Οι επικοινωνιακοί κώδικες της νέας αυτής πραγματικότητας δεν ενθουσιάζουν κανένα. Η έμφαση στην οπτική αναπαράσταση μέσω emoticons και γραφικών μοιάζει να προαναγγέλει την υποχώρηση του δυτικού κόσμου του αλφαβήτου προς όφελος των ιδεογραμμάτων της Ανατολής. Απο κοντά ακολουθεί και το φάντασμα της ασιατικής δεσποτείας, αυτή την φορά όμως σε πλανητικό επίπεδο. Θα είναι τραγικό σε αυτό τον νέο ολοκληρωτικό κόσμο οι Έλληνες του μέλλοντος να μην μπορούν να γράψουν, να καταλάβουν και κυρίως να σκεφτούν τη λέξη "δημοκρατία" ούτε καν για να διαφυλάξουν την "διαφορετικότητα", συγγνώμη, τη διαφορά τους.

Μια βιβλιοκριτική για το βιβλίο "1821, η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε" της Α. Κακούρη

Οφείλω να το ομολογήσω : με εκνευρίζουν οι αρχαιοελληνικοί μύθοι! Δεν το κάνω από εθνομηδενισμό : στην δεκαπενταετή παραμονή μου στο εξωτερικό βαρέθηκα τις αναφορές στην νεο-Ελληνική πραγματικότητα πασπαλισμένες με ολίγον απο Απόλλωνα, Αφροδίτη, και Παρθενώνα. Η μοίρα όμως του ανθρωπίνου γένους είναι τραγική και όπως είπε ο Απ. Παύλος "οὐ γὰρ ὃ θέλω τοῦτο πράσσω, ἀλλ᾿ ὃ μισῶ τοῦτο ποιῶ." 

Συλλογιζόμουνα λοιπόν με αφορμή την εθνική μας επέτειο  την κατάσταση του νεο-Ελληνικού κράτους. Η καλύτερη αναλογία που μου ήρθε στο μυαλό είναι η μυθολογία για τη γέννηση του θεού Ηφαίστου: θεωρητικά ισάξιος με τα άλλα μέλη του πανθέου αλλά στην πράξη αποκρουστικός, απατημένος και αδύναμος να σταθεί στα πόδια του λόγω της χωλότητας του.

Δεν νομίζω ότι υπάρχει κανείς που να διαφωνεί με τις παραπάνω διαπιστώσεις. Αντίθετα όμως με τις μυθολογικές δοξασίες η ιστορική πραγματικότητα δεν είναι ούτε χαριτωμένη και ακόμα περισσότερο δεν είναι αναπόφευκτη. Το πώς φτάσαμε σε αυτή την κατάσταση μας διηγείται με εξαιρετική ενάργεια η κορυφαία σύγχρονη Ελληνίδα λογοτέχνις Α. Κακούρη στο βιβλίο της "1821, η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε".

Το βιβλίο είναι γραμμένο απλά, φαινομενικά απευθύνεται σε παιδιά, αλλά κατ' ουδένα τρόπο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλοϊκό. Αντίθετα, η συγγραφέας επιτυγχάνει με γλώσσα προσιτή, στερημένη περιττών ακαδημαϊσμών, να περιγράψει συνοπτικά τη κατάσταση του Ελληνισμού κατά την εποχή της Παλιγγενεσίας. Ευτυχώς όμως το βιβλίο δεν εξαντλείται σε μια απλή εξιστόρηση των γεγονότων. Ο προσεκτικός αναγνώστης θα μπορέσει να εξάξει ψήγματα στρατηγικής σκέψης πάντοτε επίκαιρα για την αξιολόγηση της ιστορικής συγκυρίας. Σταχυολογώ την ανάδειξη της παγίως ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ Ελλάδος και Αγγλίας ως δύο εθνών της θάλασσας που κορυφώθηκε 150 χρόνια αργότερα με τα τραγικά γεγονότα του Κυπριακού. Ιδιαίτερα όμως ξεχωρίζει η ανάλυση της εξέλιξης του αγώνα ως απότοκος των επιχειρήσεων για τον έλεγχο των οδών που οδηγούσαν στην καρδιά της επανάστασης, δηλαδή στον Μοριά.

Η συγγραφέας ορθά απαριθμεί την χερσαία δυτική οδό που περνάει απο το Μεσολλόγι, τη χερσαία ανατολική οδό που περνάει απο την Αλαμάνα και τα Δερβενάκια και κυρίως τη ναυτική οδό με κορυφαία στιγμή τη ναυμαχία στο κόλπο του Γέροντα. Η προηγούμενη διαπίστωση γίνεται ιδιαιτέρως σημαντική και για ένα παραπάνω λόγο: εσχάτως ο εθνομηδενισμός και ο γραικυλισμός μας ταλαιπωρούν με ένα ακόμα παιδί τους, τη θεωρία ότι η απελευθέρωση κερδήθηκε χάρη στην επέμβαση των τριών δυνάμεων στον Ναυαρίνο και άνευ αυτής θα ήταν αδύνατη.

Χωρίς να υποβαθμίζουμε τη σημασία της επέμβασης στο Ναυαρίνο, θα ήταν βλασφημία να ξεχνάμε ότι τον αγώνα έσωσε αφ'ενός το ανένδοτο πνεύμα αντίστασης που επέβαλε στην Πελοπόννησο ο Κολοκοτρώνης και αφ'ετέρου ο έλεγχος της ναυτικής οδού όπως προαναφέραμε απο τους Έλληνες ναυμάχους. Η σημασία των ναυτικών οδών ήταν ίσως η μόνη πραγματική "προίκα" του νεο-σύστατου κράτους και τα ταραγμένα νερά του Αιγαίου ακόμα και σήμερα αποτελούν τραγικούς μάρτυρες του παραπάνω γεγονότος.

Το μέγεθος του βιβλίου είναι σχετικά σύντομο δεδομένης της έκτασης του θέματος που προσπαθεί να καλύψει. Παρα ταύτα ο περιορισμένος χώρος βοηθάει την συγγραφέα να επικεντρωθεί στα ουσιώδη: τα προεπαναστατικά δεδομένα, την εποποιία του Αγώνα και την τιτάνια προσπάθεια του Κυβερνήτη για να δημιουργηθεί ανεξάρτητο και δυνατό Εθνικό κράτος.

Στο πρώτο μέρος που αναφέρεται στη προ-επαναστική εποχή αναλύονται πειστικά οι διεθνείς συνθήκες που επέτρεψαν την έναρξη της Επανάστασης και κυρίως το πως οι διασκορπισμένες γεωγραφικές, πνευματικές, κοινωνικές, και οικονομικές δυνάμεις του Ελληνισμού επανασυνήχθησαν και γέννησαν στην Επανάσταση. Η περιγραφή είναι αξιόπιστη και γι'αυτό αποκρούει φυσικά φτηνούς μύθους όπως π.χ. την εκούσια αποκήρυξη της Επανάστασης απο τον Άγιο Γρηγόριο τον Ε' ή την κυρίαρχη κοινωνική πλευρά και το ρόλο του Διαφωτισμού.

Το κύριο μέρος του βιβλίου ασχολείται με τα πολεμικά και πολιτικά γεγονότα του Αγώνα.

Το επίκεντρο εναλλάσεται μεταξύ του Ελλαδικού και τον Ευρωπαϊκού χώρου και τονίζεται η αμοιβαία εξάρτηση της πορείας της Επανάστασης με τις εξελίξεις στην Γηραιά ήπειρο.

Αναδεικνύονται πλήρως το μεγαλείο και οι αδυναμίες της Ελληνικής ιδιοπροσωπίας και το πως αυτές δημιούργησαν μοναδικές στιγμές δόξας και τραγωδίας. Σε αυτό βοηθάει και η λογοτεχνική εμπειρία της συγγραφέως στο να περιγραφούν γλαφυρά οι κορυφαίες προσωπικοτήτες του Αγώνα και ο ρόλος τους.

Στο τελευταίο μέρος περιγράφεται η τιτάνια προσπάθεια του Κυβερνήτη να δημιουργήσει βιώσιμο και ανεξάρτητο κράτος μέσα απο τα ερείπια 8 ετών αγώνα και οι πολιτικές αντιδράσεις που προκάλεσε. Το έργο του αξιολογείται ακριβοδίκαια δεδομένων των ακραίων συνθηκών στις οποίες κλήθηκε να το εκτελέσει. Αναλύονται επίσης τα επιχειρήματα των αντιπάλων του και συσχετίζονται με τις επιδιώξεις των μεγάλων δυνάμεων. Το βιβλίο καταλήγει με την στιγμή του φόνου του κόμη Καποδίστρια που ορίζει ιστορικά την αρχή της παρασιτικής εξάρτησης του νεο-Ελληνικού κράτους απο τους προστάτες/δανειστές του.

Ελπίζω ότι δεν μεγαλοποιώ τα πράγματα αποδίδοντας στο μικρό αυτό βιβλίο αρετές μεγαλύτερες απο αυτές που αξίζει. Θεωρώ όμως ότι η μεγαλύτερη προσφορά της συγγραφέως είναι ότι με την βαθειά ιστορική της γνώση θέτει, απο τον τίτλο κιόλας του βιβλίου, την διήγηση στο σωστό πλαίσιο εστιάζοντας στην προσπάθεια δημιουργίας ανεξάρτητου κράτους που να καλύπτει ολόκληρο τον Ελληνισμό. Η ερμηνεία αυτή δεν είναι μόνο ιστορικά ορθόδοξη αλλά είναι και πολύ σύγχρονη αφού απορρίπτει τις αιρετικές ερμηνείες του παρελθόντος που αφ'ενός έδιναν το προβάδισμα στην απελευθέρωση απο τον Οθωμανικό ζυγό και το μίσος προς τον δυνάστη και αφ' ετέρου υποβάθμιζαν την "δίψα" του Ελληνισμού για πλήρη εθνική ολοκλήρωση.

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη κριτική δεν μπορώ παρά να επανέλθω, στυλιστικά τουλάχιστον, στην αρχή της και στον Απ. Παύλο: στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης, του "εκσυγχρονισμού" και της "πρώτης φοράς αριστερά" αποκτήσαμε πολλούς καθηγητές της ιστορίας αλλά ελαχίστους δασκάλους. Η Α. Κακούρη αν και όχι "πατεντάδα" ιστορικός (για να τιμήσω λεκτικά την Επτανησιακή της καταγωγή) επέτυχε να γράψει ένα βιβλίο για τον γενικό αναγνώστη που εκπληρώνει τους βασικούς ιστορικούς σκοπούς, αναφέρει τα γεγονότα χωρίς να τα παρερμηνεύει και διδάσκει για το μέλλον.

ΥΓ Η αναλογία μου για τον Ήφαιστο μου φάνηκε αρκετά επιτυχημένη και έτσι αποφάσισα να την καλλιεργήσω περισσότερο. Διαβάζοντας το σχετικό λήμμα στη Βικιπαιδεία βλέπω ότι τον νεαρό Ήφαιστο τον έσωσαν οι θεότητες της Θάλασσας Θέτις και Ευρυνόμη που τον ανέθρεψαν για να αναπτύξει την τεχνική του κλίση. Το όραμα μου για την Ελλάδα σε μια φράση! Eat my dust, Απόλλωνα και Αφροδίτη!